SŁOWA, które ranią i RĘCE, które pomagają
SŁOWA, KTÓRE RANIĄ I RĘCE, KTÓRE POMAGAJĄ
PRZECIWDZIAŁANIE PRZEMOCY RÓWIEŚNICZEJ.
MATERIAŁY DLA KLAS 4:- Scenariusz lekcji z uczniami
- Informacja dla rodziców uczniów po lekcji – kontynuacja rozmów w domu
- Integracja regularna (raz w miesiącu) na podstawie czytanki „Jesteś kimś wyjątkowym” autorstwa Martyny Brody - „Koło”
CZĘŚĆ 1. DLA UCZNIÓW
Scenariusz lekcji: „Słowa, które ranią i ręce, które pomagają”
- Adresaci: Uczniowie klasy 4 szkoły podstawowej.
- Czas trwania: 45 minut.
- Cel główny: Zrozumienie, czym jest przemoc rówieśnicza, oraz nauka właściwej reakcji na krzywdę i obojętność.
- Materiały: Śliwka , flamastry, duży arkusz papieru.
1. Wprowadzenie (5 minut)
- Eksperyment ze śliwką lub kartką: Pokazanie uczniom świeżej śliwki z naturalnym, jasnym nalotem „Ta śliwka jest jak nowe, czyste serce lub relacja”. Delikatne uszczypnięcie śliwki, zepsucie jej skórki „Zwróć uwagę, że śliwka w tym miejscu zmieniła kolor i już nie wróci do stanu pierwotnego”.
- Wyjaśnienie metafor: Słowa i czyny zostawiają ślad, którego nie da się łatwo „wymazać”.
2. Część główna (25 minut)
- Burza mózgów – Czym jest przemoc? (10 minut):
Zapytanie uczniów: „Co to znaczy, że ktoś kogoś krzywdzi?”. Wypisanie na tablicy ich pomysłów. Podział zachowań na:- Przemoc fizyczną (bicie, popychanie).
- Przemoc słowną (przezywanie, wyśmiewanie, plotki).
- Odrzucenie (niechcemy z kimś siedzieć, wykluczanie z grupy).
- Praca w grupach – Reakcja świadka (15 minut):
Podział klasy na 4-6-osobowe zespoły. Każda grupa ma zadanie, np. „Kacper wyśmiewa
w szatni kolegę, bo ma zniszczone buty. Wokół stoi pięć osób i się śmieje. Co robisz, gdy jesteś obok?”, „Sandra jest obgadywana i wyśmiewana na komunikatorze grupowym, bo lubi siedzieć sama w ławce i mało się odzywa – jest dziwna”.- Uczniowie wspólnie wymyślają bezpieczne sposoby reakcji: odebranie uwagi agresorowi, powiedzenie „zostaw go”, powiadomienie dorosłego.
- Przedstawiciele grup krótko mówią o swoich pomysłach.
3. Podsumowanie i ocena (10 minut)
- Zasada STOP-ODWRÓĆ SIĘ-POWIEDZ: Przypomnij uczniom trzy kroki, gdy widzą przemoc:
- Powiedz stanowcze STOP (jeśli czują się bezpiecznie).
- Odejdź i zabierz poszkodowaną osobę.
- Zgłoś sprawę dorosłemu (wychowawcy, pedagogowi, rodzicowi). [1]
- Na koniec każdy uczeń rysuje na małej karteczce symbol dłoni i pisze na niej jedno miłe słowo lub sposób na pomaganie innym.
CZĘŚĆ 2 DLA RODZICÓW
Szanowni Państwo, Rodzice i Opiekunowie,
W trosce o bezpieczeństwo, dobrostan psychiczny oraz budowanie prawidłowych relacji rówieśniczych w naszej klasie, odbyła się lekcja wychowawcza poświęcona tematowi przeciwdziałania przemocy rówieśniczej.
Podczas zajęć rozmawialiśmy z uczniami o tym, jak rozpoznawać zachowania przemocowe, jak na nie reagować oraz gdzie szukać pomocy. Chcemy, aby szkoła była miejscem bezpiecznym dla każdego dziecka, dlatego kluczowa jest dla nas współpraca z Państwem.
💡 Najważniejsze tematy poruszone podczas lekcji:
- Formy przemocy: Wyjaśniliśmy uczniom, że przemoc to nie tylko agresja fizyczna (bicie, popychanie). To także przemoc werbalna (wyzywanie, obgadywanie), psychologiczna (wykluczanie z grupy, ignorowanie) oraz cyberprzemoc (hejt w sieci, nękanie online).
- Rola świadka: Rozmawialiśmy o tym, jak reagować, gdy ktoś obok doznaje krzywdy. Uczyliśmy dzieci, że brak reakcji oznacza zgodę, a zgłoszenie problemu dorosłemu to przejaw odwagi
i odpowiedzialności, a nie „skarżenie”. - Gdzie szukać pomocy: Uczniowie dowiedzieli się, do kogo w szkole mogą się zgłosić (wychowawca, pedagog, psycholog).
🤝 Jak mogą Państwo kontynuować temat przeciwdziałania przemocy w domu?
- Rozmawiajcie otwarcie: Zapytajcie dziecko, jak minął dzień i jakie są jego wrażenia po lekcji
o przemocy. Co mu się podobało na lekcji? Co go zmartwiło w przebiegu lekcji? Czy czegoś się obawia? Czy wie do kogo się zwróci w szkole i w domu o pomoc? Jakich słów użyjesz? - Słuchajcie bez oceniania: Jeśli dziecko dzieli się trudnymi emocjami, zapewnijcie je o swoim wsparciu i dyskrecji. Warto opowiedzieć swoją historię zarówno ze szkoły jak i obecnego życia np. służbowego czy towarzyskiego, społecznego. Ważne, żeby dzieci wiedziały, że nie są same i ktoś bliski te emocje też przeżywał i wie co teraz czuje.
- Reagujcie wspólnie ze szkołą: Jeśli zauważą Państwo niepokojące sygnały lub dowiedzą się
o konfliktach w klasie, prosimy o kontakt ze mną jako wychowawcą lub ze szkolnymi specjalistami.
🔍 Na co warto zwrócić uwagę w domu?
Dzieci, które doświadczają trudności rówieśniczych, nie zawsze mówią o tym wprost. Sygnałami ostrzegawczymi mogą być:
- Nagła zmiana zachowania (wycofanie, drażliwość, smutek).
- Niechęć do chodzenia do szkoły lub symulowanie chorób.
- Pogorszenie ocen w nauce.
- Ślady na ciele lub zniszczone rzeczy osobiste.
📞 Przydatne kontakty i wsparcie:
- Pedagog / Psycholog szkolny: [Wpisać godziny dostępności i pokój]
- Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży: 116 111 (całodobowy, bezpłatny)
- Telefon dla Rodziców i Nauczycieli w sprawie Bezpieczeństwa Dzieci: 800 100 100
Dziękujemy za Państwa zaangażowanie i współpracę w tworzeniu bezpiecznego środowiska dla naszych dzieci.
CZĘŚĆ 3. REGULARNA INTEGRACJA
na podstawie czytanki relaksacyjnej „Jesteś kimś wyjątkowym” Martyny Brody - „Koło”Uczniowie siedzą w kręgu, mogą siedzieć w siadzie skrzyżnym dotykając się kolanami, mogą siedzieć na krzesłach dotykając się ramionami, mogą podać sobie dłonie lub objąć się. Czytanka wzmaga poczucie integracji i siły w byciu częścią zespołu klasowego. Każdy jest potrzebny i istotny mimo różnic w każdym z nas. Na koniec czytanki relaksacyjnej uczniowie robią coś specjalnego dla dwóch osób siedzących obok (po prawej i lewej stronie). Mogą narysować coś specjalnie dla nich, kolejny raz napisać coś wyjątkowego, napisać coś wspierającego, napisać za co dane osoby cenią, co dane osoby wnoszą do społeczności klasy. Następnie karteczki wędrują do osób zainteresowanych, one czytają je indywidualnie. Mogą się podzielić niektórymi informacjami.
Opracowanie: Dominika Dymirtuk – Skowron
Link do materiału na TEAMS: https://tiny.pl/z7zty65dq